BHP na umowie zlecenie i B2B – jakie obowiązki ma firma?

Umowa zlecenie, kontrakt B2B czy samozatrudnienie nie oznaczają automatycznie, że przepisy BHP przestają mieć zastosowanie.

To jeden z częstszych błędów spotykanych w firmach: pracownik etatowy przechodzi pełny proces badań, szkoleń i zapoznania z dokumentacją, natomiast osoba wykonująca podobną pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej zostaje potraktowana wyłącznie jako „zewnętrzny współpracownik”.

Tymczasem Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy również osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli wykonują ją w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Dotyczy to również osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek.

W praktyce oznacza to, że przy zleceniu i B2B trzeba przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie:

gdzie, w jaki sposób i w jakich warunkach dana osoba rzeczywiście wykonuje pracę?

Czy przepisy BHP dotyczą zleceniobiorców?

Tak, ale sytuacja nie wygląda dokładnie tak samo jak w przypadku klasycznej umowy o pracę.

Zgodnie z art. 304 Kodeksu pracy pracodawca ma zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy osobom wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w jego zakładzie lub w miejscu przez niego wyznaczonym. PIP wskazuje również, że podobne obowiązki dotyczą przedsiębiorcy niebędącego formalnie pracodawcą, jeżeli organizuje pracę osób fizycznych lub samozatrudnionych.

Nie oznacza to jednak, że każdemu zleceniobiorcy trzeba automatycznie zastosować dokładnie ten sam zestaw formalności co pracownikowi etatowemu.

Zakres działań powinien wynikać przede wszystkim z:

• rodzaju wykonywanej pracy,
• miejsca jej wykonywania,
• występujących zagrożeń,
• używanych maszyn i urządzeń,
• kontaktu z substancjami niebezpiecznymi,
• ryzyka wypadku,
• zasad organizacji pracy w danym zakładzie.

Jeżeli firma nie jest pewna, jak wygląda to w konkretnym przypadku, dobrym punktem wyjścia jest audyt BHP, podczas którego można zweryfikować zarówno dokumentację, jak i rzeczywisty sposób organizacji pracy.

Czy zleceniobiorca musi przejść szkolenie BHP?

Nie ma jednej zasady, według której każda osoba na umowie zlecenie musi przejść szkolenie BHP na identycznych zasadach jak pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje jednak, że kwestie związane m.in. ze szkoleniami BHP, badaniami lekarskimi czy środkami ochrony indywidualnej powinny być uregulowane pomiędzy stronami umowy cywilnoprawnej.

Jeżeli zleceniobiorca wykonuje pracę w środowisku, w którym występują realne zagrożenia, firma powinna zapewnić, że zna zasady bezpiecznego wykonywania pracy.

Inaczej będzie wyglądała sytuacja osoby wykonującej prostą usługę administracyjną zdalnie, a inaczej osoby:

• pracującej przy maszynach,
• wykonującej prace montażowe,
• pracującej na wysokości,
• korzystającej z elektronarzędzi,
• mającej kontakt z chemikaliami,
• wykonującej prace na terenie zakładu produkcyjnego,
• wchodzącej na plac budowy.

W takich przypadkach przekazanie zasad BHP, instrukcji i wymagań obowiązujących na terenie zakładu może mieć kluczowe znaczenie.

Jeżeli firma zatrudnia również pracowników etatowych i potrzebuje uporządkować cały system szkoleń, SAFEWRO realizuje szkolenia BHP dla firm.

Czy osoba na B2B musi mieć badania lekarskie?

Tutaj również nie ma prostego automatu.

PIP wskazuje, że potrzeba wykonania badań lekarskich u osoby pracującej na podstawie umowy cywilnoprawnej zależy od rodzaju pracy i poziomu zagrożeń.

Jeżeli charakter pracy powoduje, że dopuszczenie do niej osoby bez potwierdzenia odpowiedniego stanu zdrowia mogłoby stwarzać ryzyko, zleceniodawca może wymagać badań lekarskich. W takim przypadku osoba wykonująca pracę powinna się im poddać.

Dotyczy to szczególnie pracy:

• na wysokości,
• przy maszynach,
• w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe,
• wymagającej dużego wysiłku fizycznego,
• w środowisku o podwyższonym ryzyku wypadkowym.

PIP wskazuje również, że zasady dotyczące badań oraz kwestia ponoszenia ich kosztów powinny zostać odpowiednio określone w umowie cywilnoprawnej.

Kto odpowiada za BHP zleceniobiorcy?

To, że dana osoba nie jest pracownikiem etatowym, nie zwalnia przedsiębiorcy organizującego pracę z odpowiedzialności za warunki, w których jest ona wykonywana.

Jeżeli zleceniobiorca pracuje na terenie firmy, korzysta z jej urządzeń albo wykonuje zadania w miejscu wskazanym przez przedsiębiorcę, trzeba zapewnić mu warunki pozwalające na bezpieczne wykonanie tych czynności.

W praktyce oznacza to m.in. konieczność:

• właściwego zabezpieczenia stanowiska,
• przekazania informacji o zagrożeniach,
• określenia zasad poruszania się po zakładzie,
• zapewnienia odpowiednich środków ochrony,
• poinformowania o procedurach awaryjnych,
• określenia zasad współpracy z innymi pracownikami i wykonawcami.

Jeżeli w firmie jednocześnie pracują pracownicy, podwykonawcy i osoby na B2B, warto wszystkie te wymagania uporządkować w jednej spójnej dokumentacji BHP.

A co ze środkami ochrony indywidualnej?

Rodzaj umowy również tutaj nie powinien przesłaniać rzeczywistego zagrożenia.

Jeżeli wykonywana praca wymaga stosowania kasku, okularów, ochrony słuchu, rękawic czy sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości, należy ustalić, kto zapewnia wymagane wyposażenie i na jakich zasadach.

Szczególnie istotne jest to w przypadku krótkotrwałych prac serwisowych i montażowych.

PIP wskazuje wprost, że w określonych sytuacjach pracodawca ma obowiązek przydzielić niezbędną odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej także osobom wykonującym krótkotrwałe prace lub czynności inspekcyjne.

Zleceniobiorca na terenie zakładu produkcyjnego

W praktyce największe ryzyko organizacyjne pojawia się wtedy, gdy osoba formalnie będąca zewnętrznym wykonawcą pracuje przez dłuższy czas wewnątrz zakładu.

Może mieć kontakt z:

• ruchem wózków widłowych,
• instalacjami elektrycznymi,
• maszynami produkcyjnymi,
• substancjami chemicznymi,
• pracami na wysokości,
• pracami pożarowo niebezpiecznymi,
• innymi wykonawcami.

W takim środowisku sama umowa handlowa nie wystarcza.

Firma powinna ustalić jasne zasady dopuszczania wykonawców do pracy, zakres instruktażu, wymagane dokumenty, ŚOI, procedury awaryjne oraz sposób nadzorowania prac.

Podobny problem pojawia się na budowach, gdzie często jednocześnie funkcjonuje wiele firm i różnych form zatrudnienia. Więcej o wymaganiach kontrolnych opisujemy w artykule „Kontrola PIP na budowie – jak się przygotować i czego najczęściej dotyczy?”.

Umowa zlecenie a ocena ryzyka zawodowego

Formalny obowiązek sporządzania oceny ryzyka zawodowego wynikający z Kodeksu pracy odnosi się do pracowników.

Nie oznacza to jednak, że przy organizowaniu pracy zleceniobiorcy można pominąć analizę zagrożeń.

Przedsiębiorca nadal odpowiada za zapewnienie bezpiecznych warunków wykonywania pracy. Żeby było to możliwe, trzeba wiedzieć, jakie zagrożenia występują i jakie zabezpieczenia należy zastosować.

Dlatego w praktyce warto wykorzystać istniejącą ocenę ryzyka dla podobnego stanowiska lub procesu jako podstawę do określenia zasad bezpiecznej pracy wykonawcy.

Nie należy jednak automatycznie „przepisywać” dokumentów pracowniczych na osobę B2B. Dokumentacja powinna odzwierciedlać rzeczywiste warunki i zakres pracy.

Czy kwestie BHP warto wpisać do umowy zlecenia?

Tak.

To jeden z najbardziej praktycznych sposobów uporządkowania odpowiedzialności.

W umowie lub załączniku warto ustalić między innymi:

• kto zapewnia ŚOI,
• czy wymagane są badania lekarskie,
• jakie szkolenie lub instruktaż jest wymagany,
• jakie zasady obowiązują na terenie zakładu,
• kto odpowiada za sprzęt i narzędzia,
• komu należy zgłaszać zagrożenia i zdarzenia,
• czy wymagane są dodatkowe uprawnienia,
• jakie dokumenty należy przedstawić przed rozpoczęciem pracy.

PIP sama wskazuje, że kwestie dotyczące badań, szkoleń i środków ochrony indywidualnej najlepiej określić pisemnie w umowie cywilnoprawnej.

B2B a nowe uprawnienia PIP w 2026 roku

Temat stał się jeszcze ważniejszy po zmianach dotyczących Państwowej Inspekcji Pracy w 2026 roku.

Inspekcja otrzymała nowe narzędzia pozwalające dokładniej oceniać rzeczywisty charakter współpracy pomiędzy przedsiębiorcą a osobą pracującą na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Dlatego przy B2B i zleceniu warto zwrócić uwagę nie tylko na kwestie podatkowe i kadrowe, ale również na to, jak praca wygląda w praktyce.

Jeżeli osoba pracuje w określonym miejscu, w określonych godzinach, pod stałym kierownictwem i w strukturze organizacyjnej firmy, sama nazwa umowy nie przesądza jeszcze o charakterze relacji. PIP podkreśla, że znaczenie mają rzeczywiste warunki współpracy.

Szerzej o tegorocznych zmianach opisujemy w naszym artykule „Nowe uprawnienia PIP 2026 – co musi wiedzieć pracodawca?” — ten tekst podlinkuj do artykułu, który właśnie dziś wrzuciłeś.

BHP przy zleceniu i B2B – najczęstszy błąd firm

Najczęstszy problem nie polega na tym, że przedsiębiorca świadomie ignoruje przepisy.

Częściej wygląda to tak:

pracownicy etatowi mają uporządkowane szkolenia, badania i dokumentację, a osoby „zewnętrzne” zaczynają wykonywać podobne czynności bez jasno określonych zasad.

Dopóki nic się nie wydarzy, system pozornie działa.

Problem zaczyna się przy wypadku, kontroli albo sytuacji, w której trzeba jednoznacznie określić, kto odpowiadał za organizację pracy i jakie zabezpieczenia zostały zapewnione.

Dlatego w firmach korzystających ze zleceniobiorców i B2B warto traktować bezpieczeństwo wykonawców jako część całego systemu BHP, a nie oddzielny temat.

Jak uporządkować BHP wykonawców w firmie?

Najlepiej zacząć od prostego przeglądu:

Kto faktycznie pracuje na terenie firmy?

Następnie warto ustalić, na jakiej podstawie wykonuje pracę, jakie ma zadania, z jakimi zagrożeniami się styka oraz jakie dokumenty i zabezpieczenia są wymagane przed rozpoczęciem pracy.

Jeżeli firma regularnie korzysta z wykonawców zewnętrznych, rozwiązaniem może być również stała obsługa BHP SAFEWRO, w ramach której na bieżąco można uporządkować dokumentację, wymagania dla wykonawców, terminy i obowiązki wynikające ze zmian organizacyjnych.

BHP zleceniobiorcy i B2B – podsumowanie

Umowa zlecenie ani współpraca B2B nie wyłączają odpowiedzialności przedsiębiorcy za bezpieczeństwo osób wykonujących pracę w jego zakładzie lub w miejscu przez niego wskazanym.

Nie oznacza to jednocześnie, że każdą osobę współpracującą trzeba automatycznie traktować dokładnie tak samo jak pracownika etatowego.

Kluczowe znaczenie mają:

rodzaj pracy, rzeczywiste zagrożenia, miejsce wykonywania obowiązków oraz sposób organizacji współpracy.

Dlatego zamiast stosować jeden schemat do wszystkich wykonawców, warto świadomie określić wymagania BHP dla poszczególnych rodzajów prac i zapisać je w dokumentacji oraz umowach.

Korzystasz ze zleceniobiorców, podwykonawców lub współpracy B2B i nie masz pewności, jakie wymagania BHP powinny ich obowiązywać?

SAFEWRO może przeprowadzić audyt BHP Twojej organizacji, uporządkować zasady współpracy z wykonawcami oraz przygotować potrzebną dokumentację.

Jeżeli chcesz mieć ten obszar prowadzony na bieżąco, sprawdź również stałą opiekę BHP dla firm.

Wrocław i cała Polska.

Nowe uprawnienia PIP 2026 – co musi wiedzieć pracodawca?

Od 8 lipca 2026 roku obowiązują istotne zmiany w przepisach dotyczących Państwowej Inspekcji Pracy. Nowelizacja nie sprowadza się wyłącznie do większych możliwości kontrolowania umów cywilnoprawnych. Zmienił się również sposób prowadzenia części kontroli, możliwości analityczne PIP oraz dostęp do danych innych instytucji.

Dla pracodawców oznacza to przede wszystkim jedno: coraz większe znaczenie ma zgodność dokumentacji z tym, jak praca rzeczywiście wygląda w firmie.

Jeżeli nie masz pewności, czy dokumenty w firmie są aktualne i odpowiadają rzeczywistym warunkom pracy, dobrym punktem wyjścia jest audyt BHP we Wrocławiu.

Co zmieniło się w PIP od 8 lipca 2026 roku?

Nowe przepisy rozszerzyły możliwości PIP m.in. w zakresie kontroli prawidłowości stosowania umów cywilnoprawnych, analizy danych oraz prowadzenia części czynności kontrolnych zdalnie. Inspekcja może również korzystać szerzej z danych ZUS i KAS.

Dla firm jest to dobry moment, żeby spojrzeć szerzej nie tylko na umowy, ale także na dokumentację BHP w firmie.

W praktyce podczas porządkowania obszaru BHP warto sprawdzić między innymi:

• aktualność ocen ryzyka zawodowego,
• szkolenia i badania pracowników,
• instrukcje stanowiskowe,
• dokumentację powypadkową,
• rejestry i ewidencje,
• zasady pracy wykonawców i podwykonawców.

Szerzej o tym, jakie dokumenty powinny funkcjonować w organizacji, piszemy również w poradniku „Dokumentacja BHP w firmie – co trzeba mieć i od czego zacząć”.

PIP dokładniej sprawdza umowy cywilnoprawne i B2B

Od 8 lipca PIP ma nowe narzędzia dotyczące przypadków, w których umowa cywilnoprawna została zastosowana mimo występowania cech stosunku pracy. Nie zmieniła się jednak sama definicja stosunku pracy — znaczenie nadal mają rzeczywiste warunki wykonywania obowiązków.

Dlatego sama nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze.

W praktyce podczas kontroli znaczenie może mieć między innymi to:

• kto określa czas i miejsce wykonywania pracy,
• czy osoba wykonująca pracę podlega bieżącemu kierownictwu,
• jak wygląda organizacja obowiązków,
• kto ponosi ryzyko związane z wykonywaną działalnością,
• czy rzeczywiste warunki współpracy odpowiadają zapisom umowy.

Dokumentacja BHP musi odpowiadać rzeczywistej pracy

To samo podejście warto zastosować w obszarze BHP.

Samo posiadanie dokumentu nie oznacza jeszcze, że obowiązek został prawidłowo zrealizowany.

Przykładowo ocena ryzyka zawodowego powinna uwzględniać rzeczywiste czynności wykonywane przez pracownika, stosowane maszyny, substancje, organizację pracy i faktycznie występujące zagrożenia.

Podobnie jest z instrukcjami. Firma może posiadać instrukcję w segregatorze, ale jeżeli nie odpowiada ona stosowanemu urządzeniu albo procesowi, jej praktyczna wartość jest niewielka. Więcej na ten temat opisujemy we wpisie „Instrukcje BHP – jakie powinny być w firmie i kto je przygotowuje”.

Kontrola PIP może obejmować również czynności zdalne

Nowe regulacje umożliwiają przeprowadzanie części czynności kontrolnych w sposób zdalny, jeżeli pozwala na to charakter sprawy. PIP wskazuje, że zmiana ma usprawnić prowadzenie kontroli i umożliwić wykonywanie części działań bez tradycyjnej wizyty inspektora.

Dla pracodawcy oznacza to, że szczególnego znaczenia nabiera również sposób uporządkowania dokumentacji elektronicznej.

Dokumenty powinny być:

• aktualne,
• możliwe do szybkiego odnalezienia,
• prawidłowo podpisane lub zatwierdzone,
• przypisane do właściwych stanowisk i pracowników,
• zgodne z rzeczywistymi warunkami pracy.

Jeżeli dokumentacja w firmie narastała przez kilka lat i trudno ustalić, co jest aktualne, warto zacząć od jej uporządkowania zamiast przygotowywać kolejne dokumenty „na wszelki wypadek”. SAFEWRO realizuje również kompleksową dokumentację BHP dla firm.

Co z wykonawcami, podwykonawcami i osobami B2B?

Temat ma szczególne znaczenie w budownictwie, produkcji, logistyce i zakładach przemysłowych, gdzie obok własnych pracowników często funkcjonują wykonawcy zewnętrzni.

W takich organizacjach warto jasno określić:

• kto odpowiada za organizację pracy,
• kto wydaje polecenia,
• kto prowadzi szkolenia i instruktaże,
• jakie zasady obowiązują wykonawców,
• kto koordynuje bezpieczeństwo prac,
• jakie dokumenty należy przedstawić przed rozpoczęciem robót.

W przypadku prac budowlanych szerzej opisaliśmy temat w artykule dotyczącym kontroli PIP na budowie i przygotowania do niej.

Przedsiębiorca może wystąpić o interpretację PIP

Od 8 lipca 2026 r. możliwe jest również wystąpienie do Głównego Inspektora Pracy o indywidualną interpretację dotyczącą tego, czy określony stosunek prawny stanowi stosunek pracy.

Interpretacja może dotyczyć zarówno istniejącego modelu współpracy, jak i planowanego rozwiązania. PIP podkreśla jednak, że ochrona wynikająca z interpretacji zależy od tego, czy opisany stan faktyczny odpowiada później rzeczywistości.

To kolejny argument za tym, aby dokumentacja firmy była spójna z rzeczywistym sposobem organizacji pracy.

Jak przygotować firmę do kontroli PIP?

Najlepiej nie zaczynać od pytania:

„Jakich dokumentów będzie chciał inspektor?”

Lepsze pytanie brzmi:

„Czy sposób organizacji pracy w naszej firmie jest zgodny z dokumentacją i obowiązującymi wymaganiami?”

W praktyce przegląd warto rozpocząć od:

1. dokumentacji BHP,
2. ocen ryzyka zawodowego,
3. badań profilaktycznych,
4. szkoleń,
5. instrukcji,
6. organizacji stanowisk pracy,
7. zasad współpracy z wykonawcami,
8. dokumentacji związanej z wypadkami,
9. aktualności procedur i rejestrów.

Jeżeli firma zatrudnia pierwszych pracowników albo dopiero porządkuje cały system, pomocny może być również materiał SAFEWRO „BHP w nowej firmie – od czego zacząć?”.

Audyt BHP przed kontrolą PIP

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest sprawdzenie firmy wcześniej, zanim ewentualne braki wskaże organ kontrolny.

Audyt BHP SAFEWRO obejmuje sprawdzenie dokumentacji oraz rzeczywistych warunków pracy. Dzięki temu pracodawca otrzymuje informację:

• co jest przygotowane prawidłowo,
• czego brakuje,
• które elementy wymagają aktualizacji,
• jakie działania warto wykonać w pierwszej kolejności.

Jeżeli firma chce nie tylko jednorazowo uporządkować dokumenty, ale również na bieżąco pilnować szkoleń, ocen ryzyka, instrukcji i obowiązków pracodawcy, rozwiązaniem może być stała opieka BHP SAFEWRO.

Nowe uprawnienia PIP 2026 – podsumowanie

Zmiany obowiązujące od 8 lipca 2026 r. zwiększyły możliwości Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie analizy sposobu zatrudnienia, kontroli dokumentacji oraz prowadzenia części czynności zdalnie. Pierwsze dane PIP pokazują również wzrost liczby skarg dotyczących nieprawidłowego stosowania umów cywilnoprawnych.

Dla pracodawców nie oznacza to konieczności tworzenia kolejnych dokumentów na zapas.

Znacznie ważniejsze jest sprawdzenie, czy to, co firma ma w dokumentacji, odpowiada temu, jak naprawdę działa organizacja.

NDS tlenku azotu w 2026 r. – co zmieniły nowe przepisy?

15 września 2026 r. w Dzienniku Ustaw opublikowano zmianę przepisów dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Nowelizacja jest krótka, ale istotna dla przedsiębiorstw działających w szczególnych warunkach. Dotyczy tlenku azotu i okresu przejściowego obowiązującego w sektorze górnictwa podziemnego oraz budowy tuneli.

Termin stosowania dotychczasowych wartości został przedłużony z 21 sierpnia 2026 r. do 21 sierpnia 2029 r.Rozporządzenie weszło w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od 22 sierpnia 2026 r.

Zmiana dotyczy wprawdzie konkretnego sektora, ale jest dobrym przypomnieniem dla wszystkich pracodawców, u których występują czynniki chemiczne w środowisku pracy. Samo posiadanie kart charakterystyki nie zawsze wystarcza. W określonych sytuacjach trzeba również rozpoznać narażenie, wykonać pomiary i odnieść ich wyniki do obowiązujących wartości NDS.

Co dokładnie zmieniło się we wrześniu 2026 r.?

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 września 2026 r. zmieniło § 4 rozporządzenia dotyczącego NDS i NDN.

W praktyce jedna data została przesunięta o trzy lata:

z 21 sierpnia 2026 r. na 21 sierpnia 2029 r.

Do tego czasu dla sektora górnictwa podziemnego i budowy tuneli utrzymano okres przejściowy dla tlenku azotu.

Obowiązują tam wartości:

• NDS – 3,5 mg/m³,
• NDSCh – 7 mg/m³.

Warto podkreślić, że nie jest to ogólne podwyższenie dopuszczalnego stężenia tlenku azotu dla wszystkich przedsiębiorstw. Regulacja odnosi się do konkretnie wskazanych sektorów.

Jaka jest ogólna wartość NDS dla tlenku azotu?

Dla tlenku azotu, oznaczonego numerem CAS 10102-43-9, ogólna wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia wynosi obecnie:

NDS: 2,5 mg/m³, czyli 2 ppm.

Dla tej wartości w ogólnym wykazie nie określono NDSCh.

To właśnie dlatego trzeba rozróżnić dwa przypadki:

2,5 mg/m³ – ogólna wartość NDS,

oraz okres przejściowy dla górnictwa podziemnego i budowy tuneli, w którym do 21 sierpnia 2029 r. mogą być stosowane wartości 3,5 mg/m³ NDS i 7 mg/m³ NDSCh.

Co właściwie oznacza NDS?

NDS, czyli najwyższe dopuszczalne stężenie, to wartość średnia ważona stężenia czynnika szkodliwego odnosząca się do narażenia pracownika podczas 8-godzinnego dnia pracy i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy.

Przepisy rozróżniają również NDSCh, czyli najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe. Jest to wartość odnosząca się do krótkotrwałego narażenia – nie dłuższego niż 15 minut i nie częściej niż dwa razy podczas jednej zmiany roboczej, przy zachowaniu odpowiedniego odstępu pomiędzy ekspozycjami.

W praktyce wartości NDS są jednym z podstawowych punktów odniesienia przy ocenie narażenia pracownika na substancje chemiczne i pyły.

Zmiana dotyczy tylko kopalń i tuneli. Dlaczego powinna interesować inne firmy?

Sama wrześniowa nowelizacja ma wąski zakres.

Nie zmienia wartości NDS dla typowego zakładu produkcyjnego, warsztatu, magazynu czy firmy usługowej.

Pokazuje jednak coś ważniejszego: wartości dopuszczalnych stężeń zmieniają się i trzeba uwzględniać je w dokumentacji oraz ocenie rzeczywistych warunków pracy.

Jeżeli w zakładzie wykorzystywane są substancje chemiczne albo w procesie powstają gazy, pary, pyły czy aerozole, pracodawca powinien najpierw ustalić, jakie czynniki występują i czy pracownicy mogą być na nie narażeni.

Szerzej opisaliśmy ten temat we wpisie BHP przy pracy z substancjami chemicznymi – karta charakterystyki to nie wszystko. Na przykładzie chemii dobrze widać, dlaczego sama karta charakterystyki nie zastępuje analizy rzeczywistego stanowiska.

Kiedy trzeba wykonywać pomiary czynników szkodliwych?

Jeżeli w środowisku pracy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia, jednym z obowiązków pracodawcy może być przeprowadzenie ich badań i pomiarów.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że pierwsze badania i pomiary powinny zostać wykonane nie później niż w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności, jeżeli występują czynniki wymagające takich pomiarów.

Dla zwykłych czynników chemicznych lub pyłów, które nie są czynnikami rakotwórczymi, mutagennymi ani nie podlegają szczególnym regulacjom, częstotliwość kolejnych pomiarów zależy od wyniku.

Jeżeli wynik wynosi:

powyżej 0,1 do 0,5 NDS – pomiary wykonuje się co najmniej raz na dwa lata,

powyżej 0,5 NDS – pomiary wykonuje się co najmniej raz w roku.

Jeżeli zmieni się technologia, wyposażenie albo sposób wykonywania pracy i może to wpływać na poziom narażenia, badania powinny zostać wykonane ponownie.

Czy przy wyniku poniżej 0,1 NDS można zrezygnować z pomiarów?

W określonych warunkach – tak.

Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań, wykonanych w wymaganym odstępie czasu, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może odstąpić od kolejnych pomiarów.

Warunek jest jednak istotny: w międzyczasie nie mogą wystąpić zmiany, które mogłyby wpłynąć na poziom narażenia.

Nie należy więc traktować jednego niskiego wyniku jako bezterminowego potwierdzenia, że temat został zamknięty.

Pomiary to nie to samo co ocena ryzyka zawodowego

To częsty błąd.

Wynik pomiaru pokazuje poziom konkretnego czynnika w określonych warunkach. Ocena ryzyka zawodowegoobejmuje natomiast znacznie szerszy obraz stanowiska.

Trzeba uwzględnić między innymi:

• rodzaj czynnika,
• sposób jego występowania,
• drogę narażenia,
• czas ekspozycji,
• wykonywane czynności,
• stosowane zabezpieczenia,
• wentylację i odciągi,
• środki ochrony indywidualnej,
• wyniki badań środowiska pracy.

Dlatego aktualne pomiary powinny zostać odpowiednio wykorzystane w dokumentacji stanowiska.

Jeżeli zmieniła się technologia, stosowana substancja albo pojawiły się nowe wyniki badań, warto sprawdzić, czy konieczna jest również aktualizacja oceny ryzyka zawodowego.

Więcej o samych przesłankach do aktualizacji opisujemy tutaj: Ocena ryzyka zawodowego – kiedy trzeba ją aktualizować?.

Najczęstszy problem: firma ma kartę charakterystyki, ale nie zna narażenia

W praktyce w wielu przedsiębiorstwach sytuacja wygląda podobnie.

Firma posiada karty charakterystyki. Pracownicy używają chemii. Są rękawice, okulary i kilka instrukcji.

Brakuje jednak odpowiedzi na podstawowe pytanie:

na co i w jakim stopniu pracownik jest rzeczywiście narażony?

Samo określenie, że substancja jest „szkodliwa”, niewiele mówi o rzeczywistym ryzyku.

Inaczej wygląda sytuacja pracownika używającego niewielkiej ilości preparatu przez kilka minut w tygodniu, a inaczej osoby znajdującej się codziennie przez kilka godzin w miejscu, w którym podczas procesu technologicznego powstają pary, pyły lub gazy.

Dlatego przy ocenie chemii warto patrzeć na cały proces, a nie tylko dokument dostarczony przez producenta produktu.

Co warto sprawdzić w firmie po zmianach dotyczących NDS?

Nie ma potrzeby aktualizowania całej dokumentacji tylko dlatego, że ukazało się nowe rozporządzenie dotyczące tlenku azotu.

Warto natomiast wykorzystać takie zmiany jako moment do sprawdzenia, czy firma ma pod kontrolą cały obszar czynników chemicznych.

Najpierw należy ustalić, jakie substancje i mieszaniny rzeczywiście znajdują się w zakładzie.

Następnie warto sprawdzić aktualność kart charakterystyki, sposób stosowania produktów, miejsca powstawania pyłów, par i gazów oraz dotychczasowe wyniki pomiarów.

Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy:

• potrzebne są nowe pomiary,
• należy zmienić zabezpieczenia,
• ocena ryzyka wymaga aktualizacji,
• instrukcje nadal odpowiadają rzeczywistej pracy,
• pracownicy zostali właściwie poinformowani o zagrożeniach.

Przy większej liczbie stanowisk takie sprawdzenie można połączyć z audytem BHP SAFEWRO.

Dokumentacja chemiczna powinna odpowiadać rzeczywistej pracy

Najgorszym rozwiązaniem jest tworzenie dokumentacji niezależnie od tego, co rzeczywiście dzieje się na stanowisku.

Jeżeli w ocenie ryzyka znajdują się substancje, których firma już nie używa, a brakuje produktów wprowadzonych kilka miesięcy temu, dokument przestaje spełniać swoją funkcję.

Podobnie jest z pomiarami.

Wynik wykonany kilka lat temu dla innej technologii, wentylacji czy organizacji pracy nie zawsze będzie reprezentatywny dla aktualnych warunków.

Dlatego dokumentację BHP warto traktować jako element bieżącego zarządzania bezpieczeństwem, a nie dokumentację przygotowywaną jednorazowo.

Jak SAFEWRO może pomóc przy czynnikach chemicznych?

W SAFEWRO pomagamy przedsiębiorstwom uporządkować obszar BHP związany z substancjami i czynnikami chemicznymi.

Możemy przeanalizować stosowaną chemię i karty charakterystyki, sprawdzić stanowiska pracy, przygotować lub zaktualizować ocenę ryzyka zawodowego oraz zweryfikować, czy istnieje potrzeba wykonania badań środowiska pracy.

Sprawdzamy również instrukcje, magazynowanie, oznakowanie, środki ochrony indywidualnej i sposób organizacji pracy.

Jeżeli firma regularnie wprowadza nowe produkty, procesy albo stanowiska, tematy te możemy prowadzić również w ramach stałej opieki BHP.

Masz substancje chemiczne w firmie, ale nie wiesz, czy sama karta charakterystyki i obecna ocena ryzyka wystarczą? Skontaktuj się z SAFEWRO. Sprawdzimy rzeczywiste warunki pracy i wskażemy, co wymaga uzupełnienia.

Podstawa prawna

Najświeższą zmianę wprowadza rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 września 2026 r., opublikowane 15 września 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 1211.

Maksymalna temperatura w pracy od 2027 r. – nowe obowiązki pracodawcy

Od 11 stycznia 2027 roku zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące pracy w wysokiej temperaturze. Po raz pierwszy w ogólnych przepisach BHP pojawiają się konkretne wartości temperatury, po których przekroczeniu pracodawca będzie musiał zmienić organizację pracy, zastosować rozwiązania techniczne, a w określonych przypadkach czasowo wstrzymać wykonywanie pracy.

Zmiana ma szczególne znaczenie dla produkcji, magazynów, budownictwa, logistyki, utrzymania ruchu oraz wszystkich firm, w których pracownicy wykonują pracę fizyczną albo pracują na otwartej przestrzeni.

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 lipca 2026 r. zostało opublikowane 10 lipca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 927. Wejdzie w życie 11 stycznia 2027 r.

Jakie temperatury będą obowiązywać od 2027 roku?

Nowe przepisy wprowadzają dwa rodzaje progów.

Pierwsze wartości nie oznaczają jeszcze konieczności przerwania pracy. Po ich przekroczeniu pracodawca będzie jednak musiał wdrożyć odpowiednie rozwiązania techniczne lub organizacyjne.

Drugi poziom oznacza maksymalną temperaturę, przy której – przy spełnieniu warunków wskazanych w rozporządzeniu – praca nie będzie mogła być wykonywana.

Takie wartości wynikają bezpośrednio z nowego § 30a rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

28°C w pracy nie oznacza automatycznie przerwania pracy

To jedna z najważniejszych rzeczy, które warto wyjaśnić.

Przekroczenie 28°C w pomieszczeniu pracy nie oznacza, że pracownicy automatycznie muszą zakończyć pracę.

Od tego momentu pracodawca ma obowiązek zareagować.

W pierwszej kolejności powinny zostać zastosowane odpowiednie rozwiązania techniczne obniżające temperaturę albo ograniczające jej wzrost. W praktyce może chodzić między innymi o klimatyzację, wentylację, ograniczenie nagrzewania pomieszczeń czy inne rozwiązania wynikające z charakteru zakładu.

Jeżeli rozwiązania techniczne nie są możliwe albo nie zapewniają wystarczającego efektu, konieczne może być zastosowanie rozwiązań organizacyjnych.

Ministerstwo jako przykłady wskazuje m.in. dodatkowe przerwy, skrócenie czasu pracy albo zmianę organizacji pracy w taki sposób, aby ograniczyć wykonywanie obowiązków w najgorętszych godzinach dnia.

Nie oznacza to jednak, że każdy zakład musi wdrożyć dokładnie taki sam zestaw działań. Przepisy pozostawiają możliwość dopasowania rozwiązań do warunków i specyfiki konkretnej pracy.

Przy pracy fizycznej próg jest niższy

Szczególną uwagę powinny zwrócić firmy, w których wykonywana jest ciężka praca fizyczna.

W pomieszczeniu obowiązek zastosowania dodatkowych zabezpieczeń pojawi się już po przekroczeniu 25°C.

Kluczowy będzie tutaj efektywny wydatek energetyczny pracownika.

Nowe przepisy odnoszą się do pracy powodującej w ciągu zmiany roboczej wydatek energetyczny przekraczający:

1500 kcal, czyli 6280 kJ, u mężczyzn oraz 1000 kcal, czyli 4187 kJ, u kobiet.

Dla części firm oznacza to konieczność dokładniejszego przyjrzenia się stanowiskom produkcyjnym, magazynowym, montażowym czy budowlanym.

Samo stwierdzenie, że pracownik „wykonuje pracę fizyczną”, może być niewystarczające.

Trzeba ustalić rzeczywiste obciążenie podczas całej zmiany.

Więcej o sposobie określania tego obciążenia opisujemy we wpisie Wydatek energetyczny metodą Lehmanna – ocena ryzyka na stanowisku pracy.

Praca na zewnątrz – obowiązki już powyżej 25°C

Osobne wymagania przewidziano dla pracy wykonywanej na otwartej przestrzeni.

Jeżeli temperatura wynikająca z warunków atmosferycznych przekroczy 25°C, pracodawca będzie zobowiązany zastosować rozwiązania organizacyjne minimalizujące wpływ wysokiej temperatury na zdrowie pracowników.

Może mieć to duże znaczenie między innymi na budowach, przy pracach montażowych, drogowych, serwisowych czy instalacyjnych.

Organizacja pracy powinna uwzględniać nie tylko samą temperaturę, ale także charakter wykonywanych czynności, wysiłek fizyczny, dostęp do miejsc odpoczynku oraz czas ekspozycji na wysoką temperaturę.

W praktyce nie będzie więc wystarczające samo stwierdzenie, że pracownicy mają zapewnioną wodę.

Nowe przepisy idą znacznie dalej.

35°C w pomieszczeniu – kiedy trzeba będzie wstrzymać pracę?

Najważniejszym nowym limitem jest 35°C w pomieszczeniach pracy.

Jeżeli temperatura przekroczy ten poziom z uwagi na warunki atmosferyczne, praca nie będzie mogła być wykonywana.

W przypadku ciężkiej pracy fizycznej wykonywanej na otwartej przestrzeni analogiczny próg wynosi 32°C.

Istotne jest jednak to, że przepisy odnoszą się do rzeczywistego przekroczenia temperatury, a nie samej prognozy pogody.

Ministerstwo wskazuje wprost, że czasowe wstrzymanie pracy ma obowiązywać w czasie faktycznego przekroczenia wskazanego progu.

Rozporządzenie zawiera również wyjątki oraz regulacje dotyczące sytuacji, w których wysoka temperatura wynika ze względów technologicznych. Dlatego szczególnie w zakładach przemysłowych każdą sytuację warto analizować indywidualnie.

Co z oceną ryzyka zawodowego?

Nowe wymagania powinny być również sygnałem do przeglądu dokumentacji BHP.

Jeżeli na stanowisku występuje narażenie na wysoką temperaturę albo ciężki wysiłek fizyczny, trzeba sprawdzić, czy zagrożenia te zostały prawidłowo uwzględnione w ocenie ryzyka zawodowego.

Nie oznacza to automatycznie, że każda firma musi przygotować wszystkie oceny od początku.

Ocena powinna jednak odpowiadać rzeczywistym warunkom pracy.

Jeżeli zmieniają się warunki, organizacja pracy albo pojawiają się nowe informacje mające znaczenie dla bezpieczeństwa pracowników, warto zweryfikować aktualność dokumentacji.

Szerzej wyjaśniamy to w artykule Ocena ryzyka zawodowego – kiedy trzeba ją aktualizować?.

Jeżeli natomiast w firmie oceny wymagają przygotowania lub uporządkowania, SAFEWRO realizuje oceny ryzyka zawodowego dla firm dopasowane do rzeczywistych stanowisk i wykonywanych czynności.

Pracodawca będzie musiał ustalić zasady działania

Nowe przepisy nie sprowadzają się wyłącznie do kontrolowania wskazań termometru.

Pracodawca powinien wcześniej wiedzieć, co wydarzy się po przekroczeniu konkretnej temperatury.

Inaczej mówiąc, zanim pojawi się fala upałów, warto ustalić sposób monitorowania temperatury, osoby odpowiedzialne za reakcję, możliwe rozwiązania techniczne oraz sposób zmiany organizacji pracy.

Przepisy przewidują również konsultowanie rozwiązań organizacyjnych z pracownikami.

Jeżeli u pracodawcy działa komisja BHP, rozwiązania organizacyjne mają być z nią konsultowane. Jeżeli komisja nie została powołana, pracodawca ustala je w trybie konsultacji przewidzianym w Kodeksie pracy oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Po zakończeniu konsultacji pracownicy powinni zostać poinformowani o przyjętych rozwiązaniach.

To oznacza, że w większych organizacjach warto przygotować temat jeszcze przed sezonem letnim 2027, zamiast tworzyć procedury dopiero wtedy, gdy temperatura na hali osiągnie 30°C.

Co warto sprawdzić w firmie przed latem 2027?

Najlepszym rozwiązaniem będzie potraktowanie nowych przepisów jako powodu do krótkiego przeglądu organizacji pracy.

W szczególności warto sprawdzić, czy firma zna warunki termiczne na poszczególnych stanowiskach, czy przy stanowiskach fizycznych został określony rzeczywisty poziom obciążenia pracownika oraz czy istnieje możliwość zastosowania technicznych lub organizacyjnych środków ograniczających narażenie.

Warto również zweryfikować ocenę ryzyka, procedury wewnętrzne oraz sposób informowania pracowników.

Jeżeli firma posiada rozbudowaną produkcję, magazyn albo dużą liczbę stanowisk, dobrym punktem wyjścia może być audyt BHP. Pozwala on zestawić dokumentację z rzeczywistymi warunkami pracy i określić, które obszary wymagają przygotowania przed wejściem nowych regulacji.

Dokumentacja BHP a nowe przepisy dotyczące temperatury

W wielu przypadkach zmiany nie skończą się na jednym dodatkowym zapisie.

Może być konieczna aktualizacja oceny ryzyka, zasad organizacji pracy, instrukcji lub wewnętrznych procedur.

Ważne jest jednak, żeby nie tworzyć dokumentów tylko po to, aby „coś było w segregatorze”.

Procedura dotycząca wysokiej temperatury powinna odpowiadać na proste pytania: kto kontroluje warunki, kiedy podejmujemy działania, co dokładnie robimy i kto podejmuje decyzję o zmianie lub wstrzymaniu pracy.

Więcej o dokumentach wymaganych w przedsiębiorstwie piszemy w materiale Dokumentacja BHP w firmie – co trzeba mieć i od czego zacząć?.

SAFEWRO prowadzi również kompleksową dokumentację BHP dla firm, obejmującą między innymi oceny ryzyka, instrukcje, procedury i rejestry.

Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?

Nowelizacja wejdzie w życie 11 stycznia 2027 roku.

Może wydawać się, że do pierwszych dużych upałów pozostaje jeszcze sporo czasu, ale dla przedsiębiorstw posiadających produkcję, magazyny, dużą liczbę pracowników albo stanowiska zewnętrzne kilka miesięcy to dobry moment na uporządkowanie tematu.

Szczególnie tam, gdzie konieczne może być określenie wydatku energetycznego, zmiana organizacji pracy albo zastosowanie nowych rozwiązań technicznych.

Jak SAFEWRO może przygotować firmę do zmian?

W SAFEWRO pomagamy przedsiębiorstwom przygotować się do zmian w przepisach BHP od strony praktycznej.

Sprawdzamy rzeczywiste stanowiska pracy, aktualność ocen ryzyka, organizację pracy oraz dokumentację. Możemy również przeprowadzić analizę wydatku energetycznego, przygotować potrzebne procedury i wskazać działania, które warto wdrożyć przed sezonem letnim.

Firmy, które chcą mieć obszar bezpieczeństwa prowadzony na bieżąco, mogą również skorzystać ze stałej opieki BHP.

Chcesz sprawdzić, czy Twoja firma jest przygotowana na nowe przepisy dotyczące wysokiej temperatury? Skontaktuj się z SAFEWRO. Zweryfikujemy dokumentację i warunki pracy oraz wskażemy, co warto przygotować przed wejściem nowych wymagań.